ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿನ ಏರಿಳಿತಗಳು ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘರ್ಷಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿಡುವುದು ಪ್ರಸ್ತುತ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸವಾಲಿನ ಕೆಲಸವಾಗಿದೆ. ದೇಶದ ಆಂತರಿಕ ಜಿಡಿಪಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಉತ್ತಮ ಗತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ವಿದೇಶಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿನ ತಲ್ಲಣಗಳು ರೂಪಾಯಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರುತ್ತಿವೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ, ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವಿನಿಮಯಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ರೂಪಾಯಿಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ವೃದ್ಧಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೊರತೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ದೇಶಕ್ಕೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿರುವ ಕೆಲವು ಸರಕುಗಳ ಆಮದು ಪ್ರಮಾಣ. ಭಾರತವು ರಫ್ತು ಮಾಡುವ ವಸ್ತುಗಳಿಗಿಂತ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸರಕುಗಳ ಮೌಲ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಟುಗಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಇದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ರೂಪಾಯಿಯ ಅಪಮೂಲ್ಯೀಕರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಆಮದು ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಪಾಲು ಪಡೆದಿರುವ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೀಲಿ ಕೈಯಾಗಿದೆ.
ಕಚ್ಚಾ ತೈಲವು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜಾಗವಾಗಿದೆ. ದೇಶದ ಇಂಧನ ಅಗತ್ಯದ ಬಹುಭಾಗ ಆಮದಿನಿಂದಲೇ ಪೂರೈಕೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತೈಲ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಾದ ತಕ್ಷಣ ರೂಪಾಯಿ ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಭಾರತವು ಕಚ್ಚಾ ತೈಲವನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಅದನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮರು-ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ತೈಲ ಆಮದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದು ರಫ್ತು ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಪೆಟ್ಟು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಭಾರತವು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮೂಲಕ ಡಾಲರ್ ರಹಿತ ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಯುಎಇ ಅಥವಾ ರಷ್ಯಾದಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಕರೆನ್ಸಿಗಳಲ್ಲಿ (ರೂಪಾಯಿ-ದಿರ್ಹಾಮ್ ಅಥವಾ ರೂಪಾಯಿ-ರೂಬಲ್) ವ್ಯಾಪಾರ ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸುವುದರಿಂದ ಡಾಲರ್ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ರೂಪಾಯಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸರಕು ಚಿನ್ನ. ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನಕ್ಕೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆಯ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಆಮದು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ಚಿನ್ನದ ಮೇಲಿನ ಆಮದು ಸುಂಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಅಧಿಕೃತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದಂತೆ ಕಂಡರೂ, ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆಯಂತಹ ಅನಧಿಕೃತ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಅಪಾಯ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೇವಲ ತೆರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ ಚಿನ್ನದ ಆಮದು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಬದಲು, ದೇಶೀಯವಾಗಿ ಹಣದುಬ್ಬರವನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ಚಿನ್ನದ ಬದಲು ಇತರ ಹಣಕಾಸು ಹೂಡಿಕೆಗಳತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಿಹಾರವಾಗಿದೆ.
ರೂಪಾಯಿಯ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಆರ್ಬಿಐ ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಬೃಹತ್ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಬಳಸಿ ರೂಪಾಯಿಯ ತೀವ್ರ ಕುಸಿತವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಬಿಐ ತನ್ನ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ದಾಸ್ತಾನನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಡಾಲರ್ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದ ನಡುವೆ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಒಂದು ಗಟ್ಟಿ ಮುಖಾಮುಖಿ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ದೇಶದ ಆಂತರಿಕ ಬಡ್ಡಿ ದರಗಳನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿಡುವುದರಿಂದ ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಭಾರತದಿಂದ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಕೇವಲ ಸರಕುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೊರತೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ರೂಪಾಯಿಯ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ತಪ್ಪು ಗ್ರಹಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸೇವಾ ವಲಯದ ರಫ್ತು ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಭಾರತೀಯರು ದೇಶಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಹಣವು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿವೆ. ರೂಪಾಯಿಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಲು ಕೇವಲ ಆಮದು ನಿಯಂತ್ರಣದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ನೀತಿಗಳಿಗೆ ಶರಣಾಗುವ ಬದಲು, ದೇಶದ ರಫ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳಾಗಿವೆ.
